Synaskisi

from rehabilitation to performance

Θες να γίνεις καλύτερος χορευτής; Μήπως να χορεύεις λιγότερο; (Μέρος 1ο)

Θες να γίνεις καλύτερος χορευτής; Μήπως να χορεύεις λίγο λιγότερο; (μέρος 1ο)

 

 

Στη Μαρία Ο.


«Θα πρέπει να φανταστούμε κάποιον που προσέρχεται
να ακούσει τα χάλκινα πνευστά μια ορχήστρας,
όχι επειδή τον ενδιαφέρει η μουσική,
αλλά επειδή χρειάζεται και αναζητά χαλκό»

Μ. Μπρεχτ

του Παναγιώτη Πετρογιάννη

 

 

 

 

 

 

Η ζωή του χορευτή, και η εικόνα του, είναι συνυφασμένη με ατελείωτες ώρες σκληρής δουλειάς με το σώμα του. Σώμα που πρέπει να φτάνει συχνά στα άκρα (ή μήπως όχι;) για να μορφοποιήσει με λεπτομέρεια, περισσότερο ίσως στον κλασσικό χορό, τις ολοένα υψηλότερες απαιτήσεις της χορογραφίας και της παράστασης.

Αυτή η σκληρή εργασία απαιτεί πολλές, χιλιάδες ώρες δουλειάς που, παραδοσιακά, πραγματοποιούνται στην αίθουσα διδασκαλίας, ένα δεδομένο που αξίζει να κρατήσουμε.

Οι χορευτές, περισσότερο απ' ότι οι πιο πολλοί αθλητές – οι χορευτές είναι οι πιο σκληρά εργαζόμενοι αθλητές- από τις πολύ μικρές ηλικίες, εμπνέονται από τις προσωπικές ιστορίες πολύ μεγάλων χορευτών που θυσίασαν μεγάλο μέρος της προσωπικής τους ζωής για να πετύχουν στην τέχνη τους. Ο Νουρέγιεφ, ο Cunxin, η Σιλβί Γκιγιέμ που είχε μητέρα γυμνάστρια και γνώρισε ελάχιστα, κατά δήλωσή της, την παιδική ηλικία ("Καθημερινή", 16/12/13), αποτελούν πρόσωπα που εύκολα μπορούμε να τα φανταστούμε να χορεύουν μερόνυχτα καθώς χάνονται στην αχλή ενός μύθου φτιαγμένο από ιδρώτα. Ταινίες όπως ο «Μαύρος Κύκνος» και ιστορίες για ξυραφάκια μέσα στις πουέντ στα Μπολσόϊ, διακινούνται με ευκολία, ιδίως ανάμεσα στις νεαρές χορεύτριες, και δείχνουν, ανάμεσα σε άλλα, τις δυσκολίες του να υπηρετείς με πάθος την τέχνη του χορού. Αυτή η φαντασιακή πρόσληψη, το ξεζούμισμα του χορευτή, είναι πολύ ισχυρή.

Ο μόχθος της σκληρής δουλειάς έχει υψηλό κόστος: τη μεγάλη καταπόνηση του δώματος και τους συχνούς τραυματισμούς. Οι χορευτές παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά τραυματισμών ανάμεσα σε όσους ασχολούνται σε επαγγελματικό επίπεδο με το σώμα τους. Έχει ιδιαίτερη σημασία ότι η συντριπτική πλειοψηφία των τραυματισμών αυτών (> 90%) είναι τραυματισμοί υπέρχρησης.

 

 

Κίνηση- χορός: ένα παιχνίδι με τη βαρύτητα.

 

Οι τραυματισμοί υπέρχρησης, όπως το λένε οι λέξεις, είναι τραυματισμοί που οφείλονται σε κακή ή υπερβολική χρήση και υπερκόπωση (δείτε εδώ ένα παλαιότερο κείμενο στο dancetheater για τους τραυματισμούς των χορευτών). Οι τραυματισμοί υπέρχρησης και οι συνοδείς φλεγμονώδεις καταστάσεις των ιστών είναι ένας τρόπος για να μας προειδοποιήσει το σώμα μας ότι πρέπει να ξεκουραστεί ή/και να βρει έναν διαφορετικό τρόπο εργασίας. Ο βασικότερος λόγος που αυτό συμβαίνει είναι γιατί το σώμα των χορευτών δέχεται κατά την διάρκεια των προβών και της παράστασης ίδιας εντάσεως ερεθίσματα: δηλαδή κόντρα στην έλξη που ασκεί η βαρύτητα της γης στα σώματα καθώς κινούνται, η ένταση του ερεθίσματος παραμένει η ίδια και είναι το ίδιο το βάρος του σώματος. Αυτό είναι κάτι που επιστημονικά έχει αποδειχθεί πως μετά την πάροδο ενός χρονικού διαστήματος κουράζει το σώμα, ο εγκέφαλός μας σα να βαριέται, και μετά από λίγο παύει να εξελίσσεται και περιέρχεται σε μία κατάσταση που στην εργοφυσιολογία ονομάζεται πλατό απόδοσης. Αυτό είναι και το νόημα της φράσης «Ο χορός από μόνος του (the dance only training system) αδυνατεί να δημιουργήσει κατάλληλης εντάσεως ερεθίσματα για μια σειρά από σημαντικές παραμέτρους της φυσικής κατάστασης (Koutedakis, Yamourtas, 2004)» που διαβάσατε στο δεύτερο μέρος της σειράς κειμένων για τους τραυματισμούς και την απόδοση των χορευτών από τη σκοπιά της κινητικής ανάπτυξης.

Αν τα ίδια εντάσεως ερεθίσματα συνεχίσουν επί μακρόν τότε επέρχεται μείωση της απόδοσης και αυξάνονται οι πιθανότητες τραυματισμών όπως και συμβαίνει.
Για παράδειγμα, οι δυνάμεις πρόσφυσης διαμέσου της ποδοκνημικής σε ορισμένες χορευτικές κινήσεις, μπορεί να φτάσουν να είναι 14 φορές μεγαλύτερες από το βάρος του σώματος. Μπορείτε να δείτε εδώ στο blog ένα σχετικό βίντεο για πως η εμβιομηχανική μπορεί να εφαρμοσθεί για να αναλυθεί η χορευτική κίνηση μέσω 3d capture analysis για να μετρηθούν οι δυνάμεις πρόσφυσης και αιώρησης.

 

Ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα πρόληψης-γύμνασης-αποκατάστασης πρέπει να έχει προετοιμάσει του χορευτές για να αντέχουν τέτοια τάξης φορτία με πλήρη νευρομυϊκό έλεγχο (εδώ η γιόγκα και το πιλάτες δε βοηθούν).

 

Περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή


Δύο σπουδαίοι Σοβιετικοί επιστήμονες οι Matveev και Ozolin μας δίδαξαν ότι όταν εξετάζουμε την ανθρώπινη κίνηση και απόδοση πρέπει να συνυπολογίζουμε δύο σημαντικά στοιχεία: την προοδευτική επιβάρυνση και την ανάληψη - υπεραναπλήρωση.

Πολύ σχηματικά, αυτά τα δύο στοιχεία σημαίνουν ότι:
α) για να πετύχουμε την βελτίωση που επιθυμούμε πρέπει να εκθέτουμε το σώμα σε υψηλότερης έντασης ερεθίσματα από αυτά που συνήθως δέχεται (στην αίθουσα χορού π. χ.) διαφορετικά πέφτει σε κατάσταση στασιμότητας (πλατό απόδοσης όπως πιο πάνω αναφέρθηκε) και

β) πρέπει να μεσολαβήσει ικανοποιητικός χρόνος ανάληψης (ξεκούρασης) για να μπορέσει ο εγκέφαλος να επεξεργαστεί το καινούργιο ερέθισμα, να το ενσωματώσει κυριολεκτικά, και μετά να προστεθεί ένα καινούργιο, μεγαλύτερης έντασης ερέθισμα.

Η προοδευτική επιβάρυνση και η ανάληψη- υπεραναπλήρωση πρέπει να αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στον σχεδιασμό της γύμνασης των χορευτών σε σχέση με τον χρόνο παρουσίασης της χορευτικής δουλειάς που έχει προηγηθεί. Διαφορετικά οι χορευτές (όπως και οι αθλητές) οδηγούνται σε υπερκόπωση ή «κάψιμο» κατά το κοινώς λεγόμενο (γράφημα 1 και 2). 

 

 
 

Είναι παράδοξο ότι οι πρωτοπόροι στην επιστημονική θεμελίωση της ορθολογικής κατανομής της επιβάρυνσης Σοβιετικοί, δεν εφάρμοσαν αυτές τις αρχές στη διδασκαλία του χορού. Φαίνεται ότι η βαρύτητα της παράδοσης στη διδασκαλία του χορού έπαιξε τον ρόλο της.

Για ένα πολύ μεγάλο μέρος του κόσμου του χορού εξακολουθεί να υφίσταται η πίστη ότι ο χορευτής πρέπει να ξεζουμιστεί προκειμένου να πετύχει, επαναλαμβάνοντας μονότονα τα ίδια πράγματα. Κι όμως. Εδώ και πολλά χρόνια η έρευνα τόσο στην νευροφυσιολογία του νου όσο και στην κινητική συμπεριφορά επιβεβαιώνουν την προσέγγιση της περιοδικότητας στην προπονητική και στη διδασκαλία. Δεν υπάρχει σπουδαίο όφελος όταν μονότονα επαναλαμβάνεις το ίδιο. Η ποσότητα πρέπει να οδηγεί σε ποιότητα.

 

1η δημοσίευση στο www.dancetheater.gr στις 14/7/2017




www.facebook.com/synaskisi.gr

 

 

 

 

 

 

 

Please reload

Recent Posts
Please reload

Archive
Please reload

Search By Tags
Please reload

Follow Us
  • Facebook Basic Square
  • Google+ Basic Square